نمایندگاننمایندگی

مقایسه مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس: «مجلس شورای دکترها!»

مجلس یا پارلمان نخستین راهکاری بوده است که توده‌ها برای جلوگیری از تبدیل حکومت‌ها به دیکتاتوری استفاده کرده اند. در واقع مردم از طریق نمایندگان خود، به طور غیرمستقیم خواست خود را در تصمیم‌گیری برای کشور اعمال می‌کنند. در واقع، مجلس باعث توزیع قدرت تصمیم‌گیری شده و مانع فساد احتمالی حاصل از تمرکز بدون نظارت قدرت می‌شود. اما برای حُسن اجرای این هدف، نیاز است این قدرت به کسانی که شایستگی و تخصص آنرا داشته باشند تفویض شود، در غیر این صورت…! در این گزارش اوسینتی و در آستانه انتخابات یازدمین دوره مجلس، برای پاسخ به این سوال که «چه کسانی (با چه تخصص و مدرکی) مناسب برای جایگاه نمایندگی مجلس هستند؟» به سراغ چند کشور دیگر رفتیم و وضعیت تحصیلی نمایندگان مجلس آنها را مورد بررسی قرار دادیم تا ببینیم مردم دیگر کشورها نمایندگان با چه سطح علمی را به مجلس می‌فرستند؟!


مقدمه؛ چه شد به فکر این موضوع افتادیم؟!

مدرک گرایی در ایران اتفاق تلخی است که تقریبا همه ما ابتدا «قربانی» و بعد مقصر آن هستیم! نبود سازوکار علمی برای استعدادیابی افراد و هدایت آنها در جهت تحصیلی مناسب، تفکیک شبه‌علمی افراد از طریق فیلتر مخوف «کنکور»، انتخاب رشته بر اساس شاخص میزان درآمد و پرستیژ شغلی و نه الزاماً علاقه (رجوع کنید به آمار عجیب و غریب داوطلبان کنکور پزشکی) و در نهایت کیفیت پایین آموزشی در برخی دانشگاه‌ها باعث شده اغلب ما قربانی این سیستم شده باشیم و هدف از ورود به دانشگاه عمدتا فقط کسب مدرک و خلاصی از شرّ تحصیل برای رسیدن به بازار کار باشد، نه جا به جا کردن مرزهای علم و دانش!

در سوی دیگر همه ما مقصر هم هستیم. و تقصیر ما به همان نسبتی است که در تعریف و تمجید خود از افراد، پای کیفیت مدرک آنها (چه از حیث درجه، چه از حیث نوع رشته، چه از حیث نام دانشگاه) را وسط می‌کشیم، حال آنکه معروف است: لاتَنظُر الی «مَن» قال، اُنظُر الی «ما» قال! به جای آنکه قضاوت‌هایمان بر اساس عملکرد افراد و کارایی عملی ایشان باشد، آنها را بر اساس حجم القاب و تعدد عناوین پیش (یا در مواردی پس!) از اسمشان می‌سنجیم؛ «جناب آقای مهندس … مشاورِ فرهنگی (!) معاونِ محترم وزیرِ محترم‌ترِ…!» یا «حجت الاسلام و المسلمین شیخ دکتر … – دامت توفیقاته و برکاته العالیه – »

اما بحث ما درباره ریشه‌یابی ذات مدرک‌گرایی نیست. مدرک‌گرایی (یا حتی مدرک‌پرستی) تبدیل به یک فرهنگ شده است. و بالتبع، «سیاست که زاییده فرهنگ است» نیز آغشته به روح مدرک‌گرای جامعه شده است. نمونه ساده آن هم شرط حداقل تحصیلات برای نامزدی در انتخابات است! مطابق قانون، مجلس مدرک لازم برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری در ایران دکترا یا کارشناسی ارشد و برای مجلس فوق لیسانس تعیین کرده است! شرطی که در کمتر کشورهایی از دنیا وجود دارد:

تصویر کشورهای دارا شرط حداقل مدرک تحصیلی برای نامزدی در انتخابات مجلس (منبع: پایگاه اینترنتی AceProject)

و دور از انتظار نیست که به دنبال این نگرش، بساط مدارک افتخاری، جعل مدرک یا کسب مدرک از دانشگاه‌های صوری و بدون پشتوانه علمی برای فرصت‌طلبان داغ شده باشد.

در این گزارش قصد داریم طی یک فرایند جمع‌آوری داده اوسینتی، چند کشور شاخص را انتخاب کرده و وضعیت مدرک و تخصص نمایندگان مجلس در آنها را مورد بررسی قرار دهیم تا ببینیم صلاحیت تحصیلی لازم برای جایگاه نمایندگی در این کشورها به چه صورت است؟

تبیین مفاهیم مقدماتی و چارچوب‌های بررسی

پرسش‌های محوری بررسی

در این گزارش از طریق بررسی نمونه‌ای به دنبال این هستیم که به دو سوال زیر پاسخ دهیم:

۱- نمایندگان مجلس در دنیا اکثرا چه مدرکی دارند؟ مردم در انتخاب، و بالتبع نامزدها در معرفی خود چقدر برای این مسئله اولویت قائل هستند؟

۲- مردم دنیا عمدتا نامزدها با چه تخصص و رشته‌ای را برای نمایندگی در مجلس برمی‌گزینند؟ چه تخصصی برای نمایندگی در مجلس مناسب‌تر است؟

شاخص انتخاب کشورهای مورد بررسی

برای انتخاب کشورها سه ملاک مد نظر قرار گرفت. ملاک اول، میزان اهمیت کشور مورد نظر در میان افکار عمومی ایرانی بود. مرجع بررسی این شاخص، نظرسنجی دانشگاه مریلند درباره محبوب‌ترین کشورها از نگاه ایرانیان بود و انتخاب نهایی کشور ژاپن با محبوبیت ۷۰ درصد نزد ایرانیان شد.

گزارش نظرسنجی دانشگاه مریلند – ژاپن محبوب‌ترین کشور (بیش از ۷۰ درصد) میان ایرانی ها. چین، روسیه و آلمان در رتبه‌های بعدی.

شاخص دوم، انتخاب محبوب‌ترین کشور از طریق رجوع به آمار سفرهای خارجی ایرانی‌ها بود. متاسفانه در این زمینه گزارش رسمی اعلام شده از یک نهاد دولتی وجود نداشت اما همان‌طور که انتظار می‌رفت و پس از بررسی خبرگزاری‌های مختلف، به نظر می‌رسد عراق (به خاطر سفر‌های زیارتی) و ترکیه انتخاب‌های اول ایرانی‌ها برای سفر خارجی است. لذا برای این شاخص ترکیه به عنوان کشور هدف انتخاب شد.

ایرانی ها بیشتر به چه کشورهایی سفر می کنند؟

شاخص سوم نیز تعداد نمایندگان مجلس کشورها بود. در جدول زیر تعداد نمایندگان و نسبت آن به جمعیت کشورها آمده است. (مقایسه داده‌های این جدول می‌تواند اطلاعات جالبی در خود داشته باشد که مورد بحث در این گزارش نیست)

لیست تعداد نمایندگان مجالس کشورهای مختلف (کلیک کنید)

کشور شیوه قانون گذاری مجلس عوام مجلس خواص جمع تعداد نمایندگان جمعیت نسبت جمعیت به تعداد نماینده
 China, People’s Republic of تک مجلسی ۲,۹۸۰ ۲,۹۸۰ ۱,۳۵۵,۶۹۲,۵۷۶ ۴۵۴,۹۳۰
 United Kingdom دو مجلسی ۶۵۰ ۷۹۳ ۱,۴۴۳ ۶۳,۷۴۲,۹۷۷ ۴۴,۱۷۳
 Italy دو مجلسی ۶۳۰ ۳۲۱ ۹۵۱ ۶۱,۶۸۰,۱۲۲ ۶۴,۸۵۸
 France دو مجلسی ۵۷۷ ۳۴۸ ۹۲۵ ۶۶,۲۵۹,۰۱۲ ۷۱,۶۳۱
 India دو مجلسی ۵۴۳ ۲۴۵ ۷۸۸ ۱,۲۳۶,۳۴۴,۶۳۱ ۱,۵۶۴,۹۹۳
 European Union دو مجلسی ۷۵۱ ۲۸ ۷۷۹ ۵۱۱,۴۳۴,۸۱۲ ۶۵۶,۵۲۷
 Germany دو مجلسی ۷۰۹ ۶۹ ۷۷۸ ۸۰,۹۹۶,۶۸۵ ۱۰۴,۱۰۹
 Japan دو مجلسی ۴۶۵ ۲۴۲ ۷۰۷ ۱۲۶,۴۵۱,۳۹۸ ۱۷۸,۸۵۶
 Indonesia دو مجلسی ۵۷۵ ۱۳۶ ۷۱۱ ۲۷۱,۴۰۷,۴۴۶ ۳۸۱,۷۲۶
 Korea, North تک مجلسی ۶۸۷ ۶۸۷ ۲۴,۸۵۱,۶۲۷ ۳۶,۱۷۴
 Morocco دو مجلسی ۳۹۵ ۲۷۰ ۶۶۵ ۳۲,۹۸۷,۲۰۶ ۴۹,۶۰۵
 Burma (Myanmar) دو مجلسی ۴۴۰ ۲۲۴ ۶۶۴ ۵۵,۷۴۶,۲۵۳ ۸۳,۹۵۵
 Ethiopia دو مجلسی ۵۴۷ ۱۰۸ ۶۵۵ ۹۶,۶۳۳,۴۵۸ ۱۴۷,۵۳۲
 Thailand دو مجلسی ۵۰۰ ۱۵۰ ۶۵۰ ۶۷,۷۴۱,۴۰۱ ۱۰۴,۲۱۸
 Mexico دو مجلسی ۵۰۰ ۱۲۸ ۶۲۸ ۱۲۰,۲۸۶,۶۵۵ ۱۹۱,۵۳۹
 Russia دو مجلسی ۴۵۰ ۱۶۶ ۶۱۶ ۱۴۲,۴۷۰,۲۷۲ ۲۳۱,۲۸۳
 Cuba تک مجلسی ۶۱۲ ۶۱۲ ۱۱,۰۴۷,۲۵۱ ۱۸,۰۵۱
 Congo, Democratic Republic of the دو مجلسی ۵۰۰ ۱۰۸ ۶۰۸ ۷۷,۴۳۳,۷۴۴ ۱۲۷,۳۵۸
 Spain دو مجلسی ۳۵۰ ۲۵۷ ۶۰۷ ۴۷,۷۳۷,۹۴۱ ۷۸,۶۴۶
 Algeria دو مجلسی ۴۶۲ ۱۴۴ ۶۰۶ ۳۸,۸۱۳,۷۲۲ ۶۴,۰۴۹
 Brazil دو مجلسی ۵۱۳ ۸۱ ۵۹۴ ۲۰۲,۶۵۶,۷۸۸ ۳۴۱,۱۷۳
 Poland دو مجلسی ۴۶۰ ۱۰۰ ۵۶۰ ۳۸,۳۴۶,۲۷۹ ۶۸,۴۷۵
 Turkey تک مجلسی ۶۰۰ ۶۰۰ ۸۱,۶۱۹,۳۹۲ ۱۳۶,۰۳۲
 United States دو مجلسی ۴۳۵ ۱۰۰ ۵۳۵ ۳۱۸,۸۹۲,۱۰۳ ۵۹۶,۰۶۰
 Sudan دو مجلسی ۴۵۰ ۵۰ ۵۰۰ ۳۵,۴۸۲,۲۳۳ ۷۰,۹۶۴
 Vietnam تک مجلسی ۵۰۰ ۵۰۰ ۹۳,۴۲۱,۸۳۵ ۱۸۶,۸۴۴
 South Africa دو مجلسی ۴۰۰ ۹۰ ۴۹۰ ۴۸,۳۷۵,۶۴۵ ۹۸,۷۲۶
 Nigeria دو مجلسی ۳۶۰ ۱۰۹ ۴۶۹ ۱۷۷,۱۵۵,۷۵۴ ۳۷۷,۷۳۱
 Romania دو مجلسی ۳۲۹ ۱۳۶ ۴۶۵ ۲۰,۱۲۱,۶۴۱ ۴۳,۲۷۲
 Egypt تک مجلسی ۵۹۶ ۵۹۶ ۱۰۰,۳۸۸,۰۷۳ ۱۶۸,۴۳۶
 Ukraine تک مجلسی ۴۵۰ ۴۵۰ ۴۴,۲۹۱,۴۱۳ ۹۸,۴۲۵
 Pakistan دو مجلسی ۳۴۲ ۱۰۴ ۴۴۶ ۱۹۶,۱۷۴,۳۸۰ ۴۳۹,۸۵۳
 Kenya دو مجلسی ۳۴۹ ۶۷ ۴۱۶ ۴۵,۰۱۰,۰۵۶ ۱۰۸,۱۹۷
 Canada دو مجلسی ۳۳۸ ۱۰۵ ۴۴۳ ۳۴,۸۳۴,۸۴۱ ۸۴,۳۴۶
 Yemen دو مجلسی ۳۰۱ ۱۱۱ ۴۱۲ ۲۶,۰۵۲,۹۶۶ ۶۳,۲۳۵
 South Sudan دو مجلسی ۳۳۲ ۵۰ ۳۸۲ ۱۱,۵۶۲,۶۹۵ ۳۰,۲۶۹
 Uganda تک مجلسی ۳۷۵ ۳۷۵ ۳۵,۹۱۸,۹۱۵ ۹۵,۷۸۴
 Tanzania تک مجلسی ۳۵۷ ۳۵۷ ۴۹,۶۳۹,۱۳۸ ۱۳۹,۰۴۵
 Côte d’Ivoire دو مجلسی ۲۵۵ ۹۹ ۳۵۴ ۲۲,۸۴۸,۹۴۵ ۶۴,۵۴۵
 Afghanistan دو مجلسی ۲۵۰ ۱۰۲ ۳۵۲ ۳۱,۸۲۲,۸۴۸ ۹۰,۴۰۵
 Zimbabwe دو مجلسی ۲۷۰ ۸۰ ۳۵۰ ۱۳,۷۷۱,۷۲۱ ۳۹,۳۴۸
 Sweden تک مجلسی ۳۴۹ ۳۴۹ ۹,۷۲۳,۸۰۹ ۲۷,۸۶۲
   Nepal دو مجلسی ۲۷۵ ۵۹ ۳۳۴ ۲۸,۹۸۲,۷۷۱ ۸۶,۷۷۵
 Argentina دو مجلسی ۲۵۷ ۷۲ ۳۲۹ ۴۳,۰۲۴,۳۷۴ ۱۳۰,۷۷۳
 Somalia دو مجلسی ۲۷۵ ۵۴ ۳۲۹ ۱۰,۴۲۸,۰۴۳ ۳۱,۶۹۶
 Iraq تک مجلسی ۳۲۵ ۳۲۵ ۳۲,۵۸۵,۶۹۲ ۱۰۰,۲۶۴
 Philippines دو مجلسی ۲۹۷ ۲۴ ۳۲۱ ۱۰۷,۶۶۸,۲۳۱ ۳۳۵,۴۱۵
 Bangladesh تک مجلسی ۳۰۰ ۳۰۰ ۱۶۶,۲۸۰,۷۱۲ ۵۵۴,۲۶۹
 Greece تک مجلسی ۳۰۰ ۳۰۰ ۱۰,۷۷۵,۵۵۷ ۳۵,۹۱۹
 Korea, South تک مجلسی ۳۰۰ ۳۰۰ ۴۹,۰۳۹,۹۸۶ ۱۶۳,۴۶۷
 Malaysia دو مجلسی ۲۲۲ ۷۰ ۲۹۲ ۳۰,۰۷۳,۳۵۳ ۱۰۲,۹۹۱
 Iran تک مجلسی ۲۹۰ ۲۹۰ ۸۰,۸۴۰,۷۱۳ ۲۷۸,۷۶۱
 Czech Republic دو مجلسی ۲۰۰ ۸۱ ۲۸۱ ۱۰,۶۲۷,۴۴۸ ۳۷,۸۲۰
 Cameroon دو مجلسی ۱۸۰ ۱۰۰ ۲۸۰ ۲۳,۱۳۰,۷۰۸ ۸۲,۶۱۰
 Ghana تک مجلسی ۲۷۵ ۲۷۵ ۲۵,۷۵۸,۱۰۸ ۹۳,۶۶۶
 Colombia دو مجلسی ۱۶۶ ۱۰۲ ۲۶۸ ۴۶,۲۴۵,۲۹۷ ۱۷۲,۵۵۷
 Mozambique تک مجلسی ۲۵۰ ۲۵۰ ۲۴,۶۹۲,۱۴۴ ۹۸,۷۶۹
 Serbia تک مجلسی ۲۵۰ ۲۵۰ ۷,۲۰۹,۷۶۴ ۲۸,۸۳۹
 Syria تک مجلسی ۲۵۰ ۲۵۰ ۱۷,۹۵۱,۶۳۹ ۷۱,۸۰۷
 Uzbekistan دو مجلسی ۱۵۰ ۱۰۰ ۲۵۰ ۲۸,۹۲۹,۷۱۶ ۱۱۵,۷۱۹
  Switzerland دو مجلسی ۲۰۰ ۴۶ ۲۴۶ ۸,۰۶۱,۵۱۶ ۳۲,۷۷۰
 Austria دو مجلسی ۱۸۳ ۶۲ ۲۴۵ ۸,۲۲۳,۰۶۲ ۳۳,۵۶۴
 Bulgaria تک مجلسی ۲۴۰ ۲۴۰ ۶,۹۲۴,۷۱۶ ۲۸,۸۵۳
 Portugal تک مجلسی ۲۳۰ ۲۳۰ ۱۰,۸۱۳,۸۳۴ ۴۷,۰۱۷
 Australia دو مجلسی ۱۵۰ ۷۶ ۲۲۶ ۲۲,۵۰۷,۶۱۷ ۹۹,۵۹۱
 Ireland دو مجلسی ۱۶۶ ۶۰ ۲۲۶ ۴,۸۳۲,۷۶۵ ۲۱,۳۸۴
 Netherlands دو مجلسی ۱۵۰ ۷۵ ۲۲۵ ۱۶,۸۷۷,۳۵۱ ۷۵,۰۱۰
 Sri Lanka تک مجلسی ۲۲۵ ۲۲۵ ۲۱,۸۶۶,۴۴۵ ۹۷,۱۸۴
 Gabon دو مجلسی ۱۲۰ ۱۰۲ ۲۲۲ ۱,۶۷۲,۵۹۷ ۷,۵۳۴
 Belgium دو مجلسی ۱۵۰ ۶۰ ۲۱۰ ۱۱,۴۲۰,۱۶۳ ۵۴,۳۸۲
 Angola تک مجلسی ۲۲۰ ۲۲۰ ۱۹,۰۸۸,۱۰۶ ۸۶,۷۶۴
 Tunisia تک مجلسی ۲۱۷ ۲۱۷ ۱۰,۹۳۷,۵۲۱ ۵۰,۴۰۳
 Dominican Republic دو مجلسی ۱۸۳ ۳۲ ۲۱۵ ۱۰,۳۴۹,۷۴۱ ۴۸,۱۳۸
 Congo, Republic of the دو مجلسی ۱۳۹ ۷۲ ۲۱۱ ۴,۶۶۲,۴۴۶ ۲۲,۰۹۷
 Jordan دو مجلسی ۱۵۰ ۶۰ ۲۱۰ ۷,۹۳۰,۴۹۱ ۳۷,۷۶۴
 Finland تک مجلسی ۲۰۰ ۲۰۰ ۵,۲۶۸,۷۹۹ ۲۶,۳۴۴
 Libya تک مجلسی ۲۰۰ ۲۰۰ ۶,۲۴۴,۱۷۴ ۳۱,۲۲۱
 Hungary تک مجلسی ۱۹۹ ۱۹۹ ۹,۹۱۹,۱۲۸ ۴۹,۸۴۵
 Malawi تک مجلسی ۱۹۳ ۱۹۳ ۱۷,۳۷۷,۴۶۸ ۹۰,۰۳۹
 Chad تک مجلسی ۱۸۸ ۱۸۸ ۱۱,۴۱۲,۱۰۷ ۶۰,۷۰۳
 Cambodia دو مجلسی ۱۲۳ ۶۱ ۱۸۴ ۱۵,۴۵۸,۳۳۲ ۸۴,۰۱۳
 Madagascar دو مجلسی ۱۵۱ ۳۳ ۱۸۴ ۲۳,۲۰۱,۹۲۶ ۱۲۶,۰۹۷
 Denmark تک مجلسی ۱۷۹ ۱۷۹ ۵,۵۶۹,۰۷۷ ۳۱,۱۱۲
 Belarus دو مجلسی ۱۱۰ ۶۴ ۱۷۴ ۹,۶۰۸,۰۵۸ ۵۵,۲۱۹
 Equatorial Guinea دو مجلسی ۱۰۰ ۷۰ ۱۷۰ ۷۲۲,۲۵۴ ۴,۲۴۹
 Norway تک مجلسی ۱۶۹ ۱۶۹ ۵,۱۴۷,۷۹۲ ۳۰,۴۶۰
 Bolivia دو مجلسی ۱۳۰ ۳۶ ۱۶۶ ۱۰,۶۳۱,۴۸۶ ۶۴,۰۴۵
 Venezuela تک مجلسی ۱۶۵ ۱۶۵ ۲۸,۸۶۸,۴۸۶ ۱۷۴,۹۶۱
 Mali تک مجلسی ۱۶۰ ۱۶۰ ۱۶,۴۵۵,۹۰۳ ۱۰۲,۸۴۹
 Chile دو مجلسی ۱۲۰ ۳۸ ۱۵۸ ۱۷,۳۶۳,۸۹۴ ۱۰۹,۸۹۸
 Guatemala تک مجلسی ۱۵۸ ۱۵۸ ۱۴,۶۴۷,۰۸۳ ۹۲,۷۰۳
 Zambia تک مجلسی ۱۵۸ ۱۵۸ ۱۴,۶۳۸,۵۰۵ ۹۲,۶۴۹
 Oman دو مجلسی ۸۴ ۷۱ ۱۵۵ ۳,۲۱۹,۷۷۵ ۲۰,۷۷۳
 Burundi دو مجلسی ۱۰۰ ۵۴ ۱۵۴ ۱۰,۳۹۵,۹۳۱ ۶۷,۵۰۶
 Kazakhstan دو مجلسی ۱۰۷ ۴۷ ۱۵۴ ۱۷,۹۴۸,۸۱۶ ۱۱۶,۵۵۱
 Lesotho دو مجلسی ۱۲۰ ۳۳ ۱۵۳ ۱,۹۴۲,۰۰۸ ۱۲,۶۹۳
 Croatia تک مجلسی ۱۵۱ ۱۵۱ ۴,۴۷۰,۵۳۴ ۲۹,۶۰۶
 Eritrea تک مجلسی ۱۵۰ ۱۵۰ ۶,۳۸۰,۸۰۳ ۴۲,۵۳۹
 Georgia تک مجلسی ۱۵۰ ۱۵۰ ۴,۹۳۵,۸۸۰ ۳۲,۹۰۶
 Saudi Arabia تک مجلسی ۱۵۰ ۱۵۰ ۲۷,۳۴۵,۹۸۶ ۱۸۲,۳۰۷
 Senegal تک مجلسی ۱۵۰ ۱۵۰ ۱۳,۶۳۵,۹۲۷ ۹۰,۹۰۶
 Slovakia تک مجلسی ۱۵۰ ۱۵۰ ۵,۴۴۳,۵۸۳ ۳۶,۲۹۱
 Mauritania تک مجلسی ۱۴۶ ۱۴۶ ۳,۵۱۶,۸۰۶ ۲۴,۰۸۷
 Lithuania تک مجلسی ۱۴۱ ۱۴۱ ۲,۸۴۸,۰۰۰ ۱۹,۸۶۳
 Albania تک مجلسی ۱۴۰ ۱۴۰ ۳,۰۲۰,۲۰۹ ۲۱,۵۷۳
 Ecuador تک مجلسی ۱۳۷ ۱۳۷ ۱۵,۶۵۴,۴۱۱ ۱۱۴,۲۶۶
 Laos تک مجلسی ۱۴۹ ۱۴۹ ۶,۸۰۳,۶۹۹ ۵۱,۵۴۳
 Armenia تک مجلسی ۱۰۱ ۱۰۱ ۳,۰۶۰,۶۳۱ ۲۳,۳۶۴
 Palestine تک مجلسی ۱۳۲ ۱۳۲ ۴,۸۱۶,۵۰۳ ۳۶,۴۸۸
 Peru تک مجلسی ۱۳۰ ۱۳۰ ۳۰,۱۴۷,۹۳۵ ۲۳۱,۹۰۷
 Slovenia دو مجلسی ۹۰ ۴۰ ۱۳۰ ۲,۰۷۰,۰۵۰ ۱۵,۲۹۵
 Haiti دو مجلسی ۹۹ ۳۰ ۱۲۹ ۹,۹۹۶,۷۳۱ ۷۷,۴۹۴
 Uruguay دو مجلسی ۹۹ ۳۰ ۱۲۹ ۳,۳۳۲,۹۷۲ ۲۵,۸۳۷
 Honduras تک مجلسی ۱۲۸ ۱۲۸ ۸,۵۹۸,۵۶۱ ۶۷,۱۷۶
 Lebanon تک مجلسی ۱۲۸ ۱۲۸ ۵,۸۸۲,۵۶۲ ۴۵,۹۵۸
 Burkina Faso تک مجلسی ۱۲۷ ۱۲۷ ۱۸,۳۶۵,۱۲۳ ۱۴۴,۶۰۷
 Azerbaijan تک مجلسی ۱۲۵ ۱۲۵ ۹,۶۸۶,۲۱۰ ۷۷,۴۹۰
 Paraguay دو مجلسی ۸۰ ۴۵ ۱۲۵ ۶,۷۰۳,۸۶۰ ۵۳,۶۳۱
 Turkmenistan تک مجلسی ۱۲۵ ۱۲۵ ۵,۱۷۱,۹۴۳ ۴۱,۳۷۶
 Sierra Leone تک مجلسی ۱۲۴ ۱۲۴ ۵,۷۴۳,۷۲۵ ۴۶,۳۲۰
 North Macedonia تک مجلسی ۱۲۳ ۱۲۳ ۲,۰۹۱,۷۱۹ ۱۷,۰۰۶
 Israel تک مجلسی ۱۲۰ ۱۲۰ ۷,۸۲۱,۸۵۰ ۶۵,۱۸۲
 Kosovo تک مجلسی ۱۲۰ ۱۲۰ ۱,۸۵۹,۲۰۳ ۱۵,۴۹۳
 Kyrgyzstan تک مجلسی ۱۲۰ ۱۲۰ ۵,۶۰۴,۲۱۲ ۴۶,۷۰۲
 New Zealand تک مجلسی ۱۲۰ ۱۲۰ ۴,۴۰۱,۹۱۶ ۳۶,۶۸۲
 Guinea تک مجلسی ۱۱۴ ۱۱۴ ۱۱,۴۷۴,۳۸۳ ۱۰۰,۶۵۲
 Niger تک مجلسی ۱۱۳ ۱۱۳ ۱۷,۴۶۶,۱۷۲ ۱۵۴,۵۶۸
 China, Republic of تک مجلسی ۱۱۳ ۱۱۳ ۲۳,۳۵۹,۹۲۸ ۲۰۶,۷۲۵
 Papua New Guinea تک مجلسی ۱۱۱ ۱۱۱ ۶,۵۵۲,۷۳۰ ۵۹,۰۳۴
 Rwanda دو مجلسی ۸۰ ۲۶ ۱۰۶ ۱۲,۳۳۷,۱۳۸ ۱۱۶,۳۸۸
 Central African Republic تک مجلسی ۱۰۵ ۱۰۵ ۵,۲۷۷,۹۵۹ ۵۰,۲۶۶
 Liberia دو مجلسی ۷۳ ۳۰ ۱۰۳ ۴,۰۹۲,۳۱۰ ۳۹,۷۳۱
 Guinea-Bissau تک مجلسی ۱۰۲ ۱۰۲ ۱,۶۹۳,۳۹۸ ۱۶,۶۰۲
 Estonia تک مجلسی ۱۰۱ ۱۰۱ ۱,۲۵۷,۹۲۱ ۱۲,۴۵۵
 Moldova تک مجلسی ۱۰۱ ۱۰۱ ۳,۵۸۳,۲۸۸ ۳۵,۴۷۸
 Latvia تک مجلسی ۱۰۰ ۱۰۰ ۲,۱۶۵,۱۶۵ ۲۱,۶۵۲
 Namibia دو مجلسی ۷۲ ۲۶ ۹۸ ۲,۱۹۸,۴۰۶ ۲۲,۴۳۳
 Tajikistan دو مجلسی ۶۳ ۳۴ ۹۷ ۸,۰۵۱,۵۱۲ ۸۳,۰۰۵
 Swaziland دو مجلسی ۶۵ ۳۰ ۹۵ ۱,۴۱۹,۶۲۳ ۱۴,۹۴۳
 Nicaragua تک مجلسی ۹۲ ۹۲ ۵,۸۴۸,۶۴۱ ۶۳,۵۷۲
 Togo تک مجلسی ۹۱ ۹۱ ۷,۳۵۱,۳۷۴ ۸۰,۷۸۴
 Singapore تک مجلسی ۸۷ ۸۷ ۵,۵۶۷,۳۰۱ ۶۳,۹۹۲
 Maldives تک مجلسی ۸۵ ۸۵ ۳۹۳,۵۹۵ ۴,۶۳۱
 El Salvador تک مجلسی ۸۴ ۸۴ ۶,۱۲۵,۵۱۲ ۷۲,۹۲۳
 Jamaica دو مجلسی ۶۳ ۲۱ ۸۴ ۲,۹۳۰,۰۵۰ ۳۴,۸۸۲
 Benin تک مجلسی ۸۳ ۸۳ ۱۰,۱۶۰,۵۵۶ ۱۲۲,۴۱۶
 Montenegro تک مجلسی ۸۱ ۸۱ ۶۵۰,۰۳۶ ۸,۰۲۵
 Bahrain دو مجلسی ۴۰ ۴۰ ۸۰ ۱,۳۱۴,۰۸۹ ۱۶,۴۲۶
 Cyprus تک مجلسی ۸۰ ۸۰ ۱,۱۷۲,۴۵۸ ۱۴,۶۵۶
 Puerto Rico دو مجلسی ۵۱ ۳۰ ۸۱ ۳,۶۲۰,۸۹۷ ۴۴,۷۰۲
 Mongolia تک مجلسی ۷۶ ۷۶ ۳,۲۵۱,۵۸۷ ۴۲,۷۸۴
 Bhutan دو مجلسی ۴۷ ۲۵ ۷۲ ۷۳۳,۶۴۳ ۱۰,۱۸۹
 Cabo Verde تک مجلسی ۷۲ ۷۲ ۵۳۸,۵۳۵ ۷,۴۸۰
 Trinidad and Tobago دو مجلسی ۴۱ ۳۱ ۷۲ ۱,۲۲۳,۹۱۶ ۱۶,۹۹۹
 Panama تک مجلسی ۷۱ ۷۱ ۳,۶۰۸,۴۳۱ ۵۰,۸۲۳
 Hong Kong تک مجلسی ۷۰ ۷۰ ۷,۱۱۲,۶۸۸ ۱۰۱,۶۱۰
 Mauritius تک مجلسی ۷۰ ۷۰ ۱,۳۳۱,۱۵۵ ۱۹,۰۱۷
 Djibouti تک مجلسی ۶۵ ۶۵ ۸۱۰,۱۷۹ ۱۲,۴۶۴
 Guyana تک مجلسی ۶۵ ۶۵ ۷۳۵,۵۵۴ ۱۱,۳۱۶
 Kuwait تک مجلسی ۶۵ ۶۵ ۲,۷۴۲,۷۱۱ ۴۲,۱۹۶
 Malta تک مجلسی ۶۵ ۶۵ ۴۱۲,۶۵۵ ۳,۱۷۴
 Timor-Leste تک مجلسی ۶۵ ۶۵ ۱,۲۰۱,۵۴۲ ۹,۲۴۲
 Botswana تک مجلسی ۶۳ ۶۳ ۲,۱۵۵,۷۸۴ ۳۴,۲۱۸
 Iceland تک مجلسی ۶۳ ۶۳ ۳۱۷,۳۵۱ ۵,۰۳۷
 Luxembourg تک مجلسی ۶۰ ۶۰ ۵۲۰,۶۷۲ ۸,۶۷۸
 San Marino تک مجلسی ۶۰ ۶۰ ۳۲,۷۴۲ ۵۴۶
 Jersey تک مجلسی ۵۸ ۵۸ ۹۶,۵۱۳ ۱,۶۶۴
 Bosnia and Herzegovina دو مجلسی ۴۲ ۱۵ ۵۷ ۳,۸۷۱,۶۴۳ ۶۷,۹۲۴
 Costa Rica تک مجلسی ۵۷ ۵۷ ۴,۷۵۵,۲۳۴ ۸۳,۴۲۵
 French Polynesia تک مجلسی ۵۷ ۵۷ ۲۸۰,۰۲۶ ۴,۹۱۳
 São Tomé and Príncipe تک مجلسی ۵۵ ۵۵ ۱۹۰,۴۲۸ ۳,۴۶۲
 Bahamas, The دو مجلسی ۳۸ ۱۶ ۵۴ ۳۲۱,۸۳۴ ۵,۹۶۰
 New Caledonia تک مجلسی ۵۴ ۵۴ ۲۶۷,۸۴۰ ۴,۹۶۰
 Gambia, The تک مجلسی ۵۳ ۵۳ ۱,۹۲۵,۵۲۷ ۳۶,۳۳۱
 Vanuatu تک مجلسی ۵۲ ۵۲ ۲۶۶,۹۳۷ ۵,۱۳۳
 Barbados دو مجلسی ۳۰ ۲۱ ۵۱ ۲۸۹,۶۸۰ ۵,۶۸۰
 Suriname تک مجلسی ۵۱ ۵۱ ۵۷۳,۳۱۱ ۱۱,۲۴۱
 Fiji تک مجلسی ۵۰ ۵۰ ۹۰۳,۲۰۷ ۸,۷۶۹
 Solomon Islands تک مجلسی ۵۰ ۵۰ ۶۰۹,۸۸۳ ۱۸,۰۶۴
 Samoa تک مجلسی ۴۹ ۴۹ ۱۹۶,۶۲۸ ۴,۰۱۳
 Bermuda دو مجلسی ۳۶ ۱۱ ۴۷ ۶۹,۸۳۹ ۱,۴۸۶
 Kiribati تک مجلسی ۴۶ ۴۶ ۱۰۴,۴۸۸ ۲,۲۷۱
 Guernsey تک مجلسی ۴۵ ۴۵ ۶۵,۸۴۹ ۱,۴۶۳
 Qatar تک مجلسی ۴۵ ۴۵ ۲,۱۲۳,۱۶۰ ۴۷,۱۸۱
 Transnistria تک مجلسی ۴۵ ۴۵ ۴۶۹,۰۰۰ ۱۰,۹۰۶
 Belize دو مجلسی ۳۱ ۱۲ ۴۳ ۳۴۰,۸۴۴ ۷,۹۲۷
 United Arab Emirates تک مجلسی ۴۰ ۴۰ ۵,۶۲۸,۸۰۵ ۱۴۰,۷۲۰
 American Samoa دو مجلسی ۲۱ ۱۸ ۳۹ ۵۴,۵۱۷ ۱,۳۹۸
 Isle of Man سه مجلسی ۲۴ ۱۱ ۳۵ ۸۶,۸۶۶ ۲,۴۸۲
 Abkhazia تک مجلسی ۳۵ ۳۵ ۲۴۳,۲۰۶ ۶,۹۴۸
 Antigua and Barbuda دو مجلسی ۱۷ ۱۷ ۳۴ ۹۱,۲۹۵ ۲,۶۸۵
 Seychelles تک مجلسی ۳۴ ۳۴ ۹۱,۶۵۰ ۲,۶۹۶
 South Ossetia تک مجلسی ۳۴ ۳۴ ۵۳,۵۳۲ ۴,۵۷۳
 Artsakh تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۱۵۰,۹۳۲ ۱۰,۹۰۶
 Brunei تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۴۲۲,۶۷۵ ۱۲,۸۰۸
 Comoros تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۷۶۶,۸۶۵ ۲۳,۲۳۸
 Faroe Islands تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۴۹,۹۴۷ ۱,۵۱۴
 Macau تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۵۸۷,۹۱۴ ۱۷,۸۱۶
 Marshall Islands تک مجلسی ۳۳ ۳۳ ۷۰,۹۸۳ ۲,۱۵۱
 Dominica تک مجلسی ۳۲ ۳۲ ۷۳,۴۴۹ ۲,۲۹۵
 Greenland تک مجلسی ۳۱ ۳۱ ۵۷,۷۲۸ ۱,۸۶۲
 Northern Mariana Islands دو مجلسی ۲۰ ۹ ۲۹ ۵۱,۴۸۳ ۱,۷۷۵
 Andorra تک مجلسی ۲۸ ۲۸ ۸۵,۴۵۸ ۳,۰۵۲
 Grenada دو مجلسی ۱۵ ۱۳ ۲۸ ۱۱۰,۱۵۲ ۳,۹۳۴
 Saint Lucia دو مجلسی ۱۷ ۱۱ ۲۸ ۱۶۳,۳۶۲ ۵,۸۳۴
 Tonga تک مجلسی ۲۶ ۲۶ ۱۰۶,۴۴۰ ۴,۰۹۴
 Liechtenstein تک مجلسی ۲۵ ۲۵ ۳۷,۳۱۳ ۱,۴۹۳
 Palau دو مجلسی ۱۶ ۹ ۲۵ ۲۱,۱۸۶ ۸۴۷
 Cook Islands تک مجلسی ۲۴ ۲۴ ۱۰,۱۳۴ ۴۲۲
 Monaco تک مجلسی ۲۴ ۲۴ ۳۰,۵۰۸ ۱,۲۷۱
 Saint Martin تک مجلسی ۲۳ ۲۳ ۳۱,۵۳۰ ۱,۳۷۱
 Aruba تک مجلسی ۲۱ ۲۱ ۱۱۰,۶۶۳ ۵,۲۷۰
 Cayman Islands تک مجلسی ۲۱ ۲۱ ۵۴,۹۱۴ ۲,۶۱۵
 Curaçao تک مجلسی ۲۱ ۲۱ ۱۴۶,۸۳۶ ۶,۹۹۲
 Saint Vincent and the Grenadines تک مجلسی ۲۱ ۲۱ ۱۰۲,۹۱۸ ۴,۹۰۱
 Niue تک مجلسی ۲۰ ۲۰ ۱,۱۹۰ ۶۰
 Tokelau تک مجلسی ۲۰ ۲۰ ۱,۳۳۷ ۶۷
 Wallis and Futuna تک مجلسی ۲۰ ۲۰ ۱۵,۵۶۱ ۷۷۸
 Nauru تک مجلسی ۱۹ ۱۹ ۹,۴۸۸ ۴۹۹
 Saint Barthelemy تک مجلسی ۱۹ ۱۹ ۷,۲۶۷ ۳۸۲
 Saint Pierre and Miquelon تک مجلسی ۱۹ ۱۹ ۵,۷۱۶ ۳۰۱
 Turks and Caicos Islands تک مجلسی ۱۹ ۱۹ ۴۹,۰۷۰ ۲,۵۸۳
 Gibraltar تک مجلسی ۱۸ ۱۸ ۲۹,۱۸۵ ۱,۶۲۱
 Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha تک مجلسی ۱۷ ۱۷ ۷,۷۷۶ ۴۵۷
 British Virgin Islands تک مجلسی ۱۵ ۱۵ ۳۲,۶۸۰ ۲,۱۷۹
 Guam تک مجلسی ۱۵ ۱۵ ۱۶۱,۰۰۱ ۱۰,۷۳۳
 Sint Maarten تک مجلسی ۱۵ ۱۵ ۳۹,۶۸۹ ۲,۶۴۶
 Tuvalu تک مجلسی ۱۵ ۱۵ ۱۰,۷۸۲ ۷۱۹
 United States Virgin Islands تک مجلسی ۱۵ ۱۵ ۱۰۴,۱۷۰ ۶,۹۴۵
 Micronesia, Federated States of تک مجلسی ۱۴ ۱۴ ۱۰۵,۶۸۱ ۷,۵۴۹
 Saint Kitts and Nevis تک مجلسی ۱۴ ۱۴ ۵۱,۵۳۸ ۳,۶۸۱
 Anguilla تک مجلسی ۱۱ ۱۱ ۱۶,۰۸۶ ۱,۴۶۲
 Montserrat تک مجلسی ۱۱ ۱۱ ۵,۲۱۵ ۴۷۴
 Falkland Islands تک مجلسی ۱۰ ۱۰ ۲,۸۴۰ ۲۸۴
 Pitcairn Islands تک مجلسی ۱۰ ۱۰ ۴۸ ۵
 Christmas Island تک مجلسی ۹ ۹ ۱,۵۳۰ ۱۷۰
 Norfolk Island تک مجلسی ۹ ۹ ۲,۲۱۰ ۲۴۶
 Cocos (Keeling) Islands تک مجلسی ۷ ۷ ۵۹۶ ۸۵
  Vatican City تک مجلسی ۷ ۷ ۸۴۲ ۱۲۰
با توجه به جدول بالا و محدودیت‌های زمانی و مالی تیم ما، کشورهای با تعداد نماینده بسیار زیاد نیز از این بررسی کنار گذاشته شدند و در نهایت گزینه انتخاب شده از این شاخص مجلس رژیم صهیونیستی بود. بخشی از این انتخاب نیز به علت سهل الوصول بودن داده‌های این مجلس بود چراکه تمام اطلاعات نمایندگان این رژیم در پایگاه رسمی کنست (Knesset: نام پارلمان اسرائیل) موجود است.

با این‌حساب کشورهای سوژه «ژاپن»، «ترکیه» و «اسرائیل» شدند. مسئله نهایی که پیش از بررسی درباره آن تصمیم‌گیری شد انتخاب میان مجلس خواص و مجلس عوام بود. برای همین ابتدا لازم است شناختی درباره ماهیت مجالس دوگانه کسب کنیم:

مجلس و انواع شیوه‌های قانون‌گذاری در دنیا

اگر از از مسائل تاریخچه‌ای درباره مجلس (Parliament) مثل اینکه اولین مجالس مشورتی در حکومت را به پارت‌های ایرانی نسبت داده‌اند و یا قدیمی‌ترین پارلمان هم‌چنان فعال را نیز مجلس قانون‌گذاری ایسلند به نام آلدینگ (Althing) – تاسیس سال ۹۳۰ بعد از میلاد – گفته‌اند بگذریم؛ در دنیا دو سبک مرسوم قانون‌گذاری وجود دارد! عمده کشورها یا تک مجلسی (Unicameral) اند و برخی دو مجلسی (Bicameral).

نقشه سیستمهای قانونگذاری در دنیا

کشورهای یک مجلسی صرفا دارای یک نهاد قانون‌گذاری هستند و مردم – معمولاً – از طریق انتخاب نمایندگان، به طور غیرمستقیم به فرایند قانون‌گذاری مشروعیت می‌بخشند.

اما در کشورهای دوپارلمانی شاهد تقسیم وظیفه قانون‌گذاری میان دو مجلس هستیم: یکی مجلس عُلیا (Upper House) – یا مجلس خواص یا سنا – و دیگری مجلس عوام (Lower House) – یا سُفلا یا مجلس نمایندگان.

معمولا سنا (Senate) مجموعه‌ای از افراد با نفوذ و با تجربه در حوزه سیاست و کشورداری هستند که وظیفه تصمیم‌گیری‌های اصلی و اساسی کشور را به عهده دارند. مجلس عوام نیز مجلسی است که اغلب مستقیما با رای مردم انتخاب می‌شود و در موارد ساده‌تر قانون‌گذاری می‌کند و باز در اغلب موارد مصوبات آن از فیلتر مجلس خواص عبور می‌کند.

فلسفه پنهان سیستم‌های دومجلسی نیز از دوگانه‌ای مبتنی بر دو مفهوم «ملت»/«مردم» که بر سر راه دموکراسی ایجاد شد نشات گرفته است؛ با این سوال اساسی که «آیا مردم می‌توانند مصلحت ملت را تشخیص دهند یا نه؟».

لذا برای حل این مسئله مجلسی از عقلا و خواص تشکیل شد تا سرنوشت کشور در پیچ و خم تصمیم‌های احساسی ملی یا پوپولیسم و عوام فریبی قرار نگیرد.

کارکرد «مجلس» و «مجمع تشخیص مصلحت» در ایران

در ایران از ابتدای انقلاب ۵۷، ساز و کار یک مجلسی در دستور کار قرار گرفت. ساز و کاری که البته بعدا نارسایی آن (علی‌الخصوص در موارد اختلاف میان مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان) مشخص شد و نهادی مشورتی به نام «مجمع تشخیص مصلحت نظام» در بازبینی قانون اساسی گنجانده شد. (مراجعه کنید به تاریخچه تاسیس مجمع  تشخیص مصلحت)

اصل ۱۱۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران درباره مجمع تشخیص مصلحت.

البته در بیانی با توجه به کسوت اعضای مجمع تشخیص مصلحت و حیطه اختیارات این نهاد، می‌توان به نوعی آنرا معادل سنا در سایر کشورها به حساب آورد که به عنوان نهاد مشاور رهبری، سیاست‌های اصلی نظام را مشخص می‌کند و در موارد اختلاف نیز ورود پیدا می‌کند.

اصل ۱۱۰ قانون اساسی درباره وظایف رهبری

لذا در این گزارش، بنا بر شباهت‌های موجود در شیوه انتخاب و حیطه اختیارات، ما بررسی را در مورد کشورهای دارای دو مجلس، معطوف به مجلس نمایندگان کردیم که شباهت بیشتری به نهاد رسمی مجلس در ایران دارد.

نتایج بررسی

مجلس ملی کبیر ترکیه ( Türkiye Büyük Millet Meclisi)

در ابتدا اسامی نمایندگان از سایت رسمی مجلس ترکیه استخراج شد. مجلس ترکیه از ۵۹۸ نماینده تشکیل شده‌است که از حزب‎های مختلف از جمله حزب عدالت و توسعه، حزب جمهوری خلق، حزب جنبش ملی‌گرا و… هستند.

شرط حداقل تحصیلات برای نامزد شدن در انتخابات ترکیه، طی کردن تحصیلات مقدماتی در مدرسه است.

برشی از ترجمه قانون انتخابات مجلس ترکیه

برای بررسی سطح علمی نمایندگان این کشور، آخرین مدرک تحصیلی افراد را ملاک قرار دادیم. البته در این مورد به خاطر تفاوت فرایند تحصیل دانشجویان پزشکی آنها را در دسته جداگانه‌ای قرار دادیم. نتیجه به صورت زیر حاصل شد:

مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه

نمودار میله مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس ترکیه

آنطور که به نظر می‌رسد اکثریت (نزدیک به ۷۰ درصد) نمایندگان این کشور مدرک زیر کارشناسی و کارشناسی ارشد دارند و فقط نزدیک به نه درصد (یعنی ۵۵ نفر از حدود ۶۰۰ عضو مجلس ترکیه) مدرک دکترا دارند. (مقایسه کنید با تعداد نمایندگان دارای مدرک دکتری مجلس۲۹۰ نفره ایران در انتهای همین گزارش…!)

اما در ادامه بررسی به این سوال پرداختیم که مردم ترکیه عمدتا نمایندگان با چه حوزه‌ای از تحصیلات را به مجلس می‌فرستند؟

برای این منظور با توجه پراکندگی رشته‌های تحصیلی، آنها را بر اساس شاخه‌های کلی زیر برچسب‌گذاری کردیم:

  • حقوق: شامل همه گرایش‌های رشته‌ی حقوق و حسابرسی داخلی
  • علوم سیاسی و حکمرانی: شامل علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، ارتباطات، مطالعات کشورها و سیاست‌گذاری‌ها
  • علوم اجتماعی: شامل جامعه‌شناسی، علوم اجتماعی و مطالعات اجتماعی
  • علوم انسانی: ادبیات، فلسفه، روانشناسی، تاریخ
  • کسب و کار: شامل بازرگانی و تجارت، مدیریت
  • اقتصاد: شامل اقتصاد، حسابداری
  • فنی: شامل رشته‌های فنی و مهندسی
  • علوم تربیتی: شامل مشاوره‌های تحصیلی و فرهنگیان
  • رسانه: شامل روزنامه‌نگاری، رادیو و تلویزیون، گویندگی و نویسندگی
  • پزشکی: شامل پزشکی، دندان‌پزشکی، پرستاری و پیراپزشکی
  • نظامی: آکادمی دفاع ملی، دانشگاه‌های نظامی
  • ورزشی: رشته‌های مرتبط با تربیت‌بدنی
  • دبیرستان: فارغ‌التحصیلان رشته‌های فنی و حرفه‌ای (الکترونیک، مکانیک خودرو و …) / مدارس افسری

برخی نمایندگانی نیز که در بیش از یک رشته تحصیل کرده بودند (تغییر رشته، دو مدرکی و …) با توجه به تعداد رشته‌هایشان نسبت گرفته شد. (دو رشته‌ای ۰.۵، سه رشته‌ای ۰.۳۳ و …)

جدول رشته‌های تخصصی نمایندگان مجلس ترکیه

نمودار رشته‌های تخصصی نمایندگان مجلس ترکیه

از نتایج فوق چنین برمی‌آید که اکثر نمایندگان مجلس ترکیه تحصیلات مرتبط با رشته حقوق دارند.

مجلس نمایندگان ژاپن (House of Representatives of Japan)

مجلس عوام (نمایندگان) ژاپن دارای ۴۶۵ نماینده است. برای استخراج اسامی نمایندگان، از سایت رسمی مجلس ژاپن استفاده شد. متاسفانه در سایت مجلس این کشور اطلاعات بیشتری جز اسم و عکس نمایندگان قرار داده نشده است. لذا برای یافتن جزئیات بیشتر، به سراغ سایت‌های شخصی نمایندگان رفتیم که در آنجا اطلاعات کامل خود را منتشر کرده بودند. اطلاعات برخی از نمایندگانی که سایت نداشتند نیز به ناچار از طریق فیس‌بوک آنها یا ویکی‌پدیا بررسی شد. (حدود ۱۰ درصد از افراد نیز هیچ اطلاعاتی درباره خود منتشر نکرده بودند و بررسی مبتنی بر ۴۱۶ نفر ادامه یافت)

در این بین نکته بسیار جالبی که به آن برخوردیم این بود که اغلب نمایندگان ژاپن صرفا به بیان اینکه فارغ‌التحصیل کدام دانشگاه هستند اکتفا کرده‌اند و اطلاعاتی درباره مدرک خود نداده‌اند! البته مسلماً امکان ردیابی سوابق دانشگاهی افراد از طریق روش‌های اوسینتی وجود دارد اما با توجه به تعداد بالای این موارد امکان و فرصت رصد تمام آنها نبود. (از ۴۶۵ نماینده که اطلاعات خود را اعلام کرده بودند ۳۹۱ نفر هیچ اشاره‌ای به سطح مدرک خود نکرده بودند!) لذا در این شرایط عملا امکان بررسی وزنی سطح مدرک نمایندگان مجلس ژاپن وجود نداشت. هرچند از میان ۵۴ نفری که سطح مدرک دانشگاهی خود را اعلام کرده بودند فقط ۱۸ نفر دکترا بودند!

همچنین با توجه به اینکه اغلب این افراد فقط به مدرک آخر خود اشاره کرده بودند، امکان بررسی موارد تغییر رشته‌ای نیز وجود نداشت.

در ادامه بررسی به تنوع رشته‌ای این افراد بر اساس برچسب‌های تعریف شده در بخش قبلی گزارش پرداختیم و نتایج زیر حاصل شد:

جدول رشته‌های تحصیلی نمایندگان ژاپن

نمودار رشته‌های تحصیلی نمایندگان ژاپن

همانطور که مشاهده می‌کنید، مشابه ترکیه، در ژاپن نیز اغلب (نزدیک به یک سوم!) نمایندگان در رشته حقوق تحصیل کرده‌اند. در سوی دیگر، کمتر بودن (نزدیک به نصف) تحصیل‌کردگان رشته‌های فنی و مهندسی در کشوری صنعتی مثل ژاپن نسبت به ترکیه موضوع جالب توجهی است.

کنست رژیم صهیونیستی (Knesset)

مجلس رژیم صهیونیستی یا کنِسِت (Knesset) مختصات بسیار ویژه در مناسبات سیاسی این رژیم دارد. کِنِست دارای ۱۲۰ نماینده است و احزاب به نسبت رای که در انتخابات سراسری کسب می‌کنند (حداقل ۰.۲ درصد) صاحب کرسی می‌شوند. در حیطه اختیارات نیز می‌توان گفت کنست قدرت اصلی سیاسی در رژیم صهیونیستی است. چراکه تعیین رئیس دولت (که معمولا از طریق ائتلاف میان احزاب تعیین می‌شود)، دادن رای اعتماد به کابینه وزرا و قانون‌گذاری از جمله وظایف این نهاد است.

مجلس کنست اسرائیل

در این گزارش ما نمایندگان بیست‌ودومین دوره مجلس کنست را مورد بررسی قرار دادیم.  خوشبختانه اسامی و اطلاعات کاملی (از جمله اطلاعات مدارک تحصیلی دانشگاهی) نمایندگان در سایت رسمی کنست موجود است. (توصیه می‌شود در اتصال به این سایت حتما نکات امنیتی را رعایت کنید!)

بررسی کیفیت آخرین مدرک تحصیلی نمایندگان این مجلس به جدول زیر منتهی شد. البته درباره برخی از این افراد که علوم دینی یهودی خوانده بودند، تفاوت‌هایی در درجه مدارک وجود داشت که به صورت جدا آورده شدند. در مورد مدرک تحصیلی سه نفر از نمایندگان هم اطلاعاتی در بررسی اولیه یافت نشد و جامعه آماری به ۱۱۷ نفر کاهش یافت.

مدرک تحصیلی نمایندگان کنست

نمودار سطح مدرک نمایندگان کنست

در مرحله بعد به بررسی پراکندگی حوزه تحصیلات این افراد پرداختیم. در اینجا مشابه بررسی برای کشور ترکیه، نمایندگانی که در بیش از دو رشته متفاوت تحصیل کرده اند با ضریب ۰.۵، سه رشته با ۰.۳۳ و … لحاظ شده اند.

رشته تحصیلی نمایندگان کنست

همان‌طور که ملاحظه می‌کنید، اینجا نیز عمده نمایندگان فارغ‌التحصیل رشته حقوق هستند.

مقایسه با ایران

مجلس ایران در ابتدای تاسیس ۲۷۰ نماینده داشت. طبق اصل ۶۴ قانون اساسی، تعداد نمایندگان هر ۱۰ سال و با بررسی شرایط انسانی، سیاسی، جغرافیایی و … می‌تواند حداکثر ۲۰ عضو اضافه شود. تعداد کنونی نمایندگان ۲۹۰ نفر است و به نظر می‌رسد از زبان بازنگری قانون اساسی در سال ۶۸، فقط یکبار مسئله افزایش تعداد نمایندگان مردم صورت گرفته است…!

اصل ۶۴ قانون اساسی در مورد تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی

اما گذشته از کمیت،  کیفیت مدرک و حوزه تحصیلات نمایندگان مجلس در ایران به چه صورت است؟! بررسی در این زمینه را به دو گزارش جالبی که خبرگزاری صدا و سیما با عنوان «سطح علمی و تخصص نمایندگان دهمین دوره مجلس شورای اسلامی» و خبرگزاری مشرق با عنوان «سطح علمی مجلس دهم از دیپلم تا دکترا» در خرداد ۹۵ منتشر کرده‌اند استناد می‌کنیم.

بر اساس گزارش سایت مشرق، از  ۲۸۹ نماینده مجلس دهم (یک نفر پیش از تشکیل رسمی مجلس در سانحه رانندگی فوت کرد) ۱۱۱ نفر، یعنی نزدیک به ۴۰ درصد از نمایندگان، مدرک دکترا دارند!! این در حالی است که مجلسی‌های ترکیه، صرفا ۹ درصد «دکتر» هستند و مشخص نیست ما باید از این سطح بالای علمی مجلس خود خوشحال باشیم یا در صحت آن تردید کنیم ؟!

جدول مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس دهم

اما به لحاظ حوزه تحصیلات، مشابه سایر کشورهای این گزارش اوسینتی، در ایران نیز فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم انسانی اکثریت نمایندگان مجلس را تشکیل می‌دهند؛ اما با یک تفاوت جالب توجه که در ایران رشته مدیریت سهمی نزدیک به دو برابری نسبت به رشته حقوق در تعداد کرسی‌های مجلس دارد…! ضمن اینکه موارد تغییر رشته‌ای (کارشناسی مهندسی سپس علوم انسانی) در ایران به وفور یافت می‌شود!

نمودار مدرک تحصیلی نمایندگان مجلس دهم

نمودار رشته تحصیلی نمایندگان مجلس دهم ایران (کسانی که علوم انسانی خوانده اند)

نکات جالب

مسئله دراولویت نبودن مدرک تحصیلی موضوع بارزی بود که از بررسی این سه کشور حاصل شد. همان‌طور که در خلال این گزارش مطرح شد، بسیاری از نمایندگان مجلس در معرفی ژاپن صرفا به بیان اینکه فارغ‌التحصیل چه دانشگاهی هستند (بدون پرداخت به سطح مدرک و رشته آن) اکتفا می‌کنند.

شاهد مثال تقریبی دیگر این موضوع، نوع خطاب‌هایی است که در اخبار مربوط به نمایندگان در رسانه‌ها به چشم می‌خورد. مثلا در ایران کوئری «دکتر علی لاریجانی» حجم نتایج زیر را دارد و به نظر می‌رسد برای ما مدرک علمی رئیس مجلس اهمیت بالایی دارد. (همینطور «دکتر حسن روحانی»، و مقایسه کنید با القابی که آمریکایی‌ها برای خطاب کردن رئیس جمهورشان استفاده می‌کنند… راستی تا به حال اصلا چیزی راجع به مدرک تحصیلی ترامپ شنیده‌اید؟!)

تعداد تکرار عبارت «دکتر علی لاریجانی» در گوگل

ترجمه عبارت ژاپنی «دکتر شینزو آبه»

تعداد تکرار عبارت دکتر شینزو آبه در گوگل

اما در سوی مقابل مثلا با بررسی اخبار کِنِست رژیم صهیونیستی، می‌توان حسی نسبت به بی‌اهمیت بودن مدرک در میان مسئولین سیاسی این رژیم به دست آورد. اگر وارد سایت کنست شده و اخبار آن را رصد کنید، احتمالا نتایج جالبی به دست می‌آید.

برای مثال در این گزارش، ۱۰ دسامبر ۲۰۱۹ بررسی شده‌است. در هیچ کدام از اخبار، نمایندگان با پیشوند مدرک تحصیلی خود یاد نمی‌شوند… دکتر فلان یا مهندس بهمان وجود ندارد!

البته شاید این پرسش ایجاد شود که ممکن است مدرک دکترا یا مهندسی در اخبار این روز موجود نباشد. این مورد هم بررسی شد. فردی به‌نام Yoaz Hendel که دکترای تاریخ از دانشگاه تل‌آویو هم دارد، در این خبر یاد شده‌است اما بدون هیچ‌گونه پیشوند درباره مدرک تحصیلی، صرفا از لفظ MK به معنای عضو کنست (Member of Knesset) استفاده شده است! در عوض بلافاصله بعد از اسامی نمایندگان، حزب و گرایش سیاسی آنها داخل پرانتز ذکر می‌شود.

البته اعلام محل خدمت سربازی نمایندگان هم موضوع جالبی است که در رزومه اعضای کنست وجود دارد! (علت این موضوع شاید به خاطر وضعیت خاص جنگی این رژیم و نگاه‌های متعصبانه درباره وفاداری نظامی به آن باشد.)

خبر سایت کنست درباره Yoaz Hendel

مشخصات Yoaz Hendel – دکترای تاریخ از دانشگاه تل آویو / سابقه خدمت نظامی وی در قرمز / در حالی که شغل اصلی او روزنامه نگاری است!

نکته‌ی جالب‌تر آن است که هنگامی که در یک خبر دیگر زمانی که درمورد یک پزشک صحبت می‌شود، از مدرک تحصیلی او سخن به میان آمده است اما برای نمایندگان مجلس اغلب هیچ اشاره‌ای به آن نمی‌شود. طوریکه به‌نظر می‌رسد برای افکار عمومی، ربط چندانی بین مدرک تحصیلی و عضویت داشتن در کنست وجود ندارد!

خبر سایت کنست که در آن به مدرک تحصیلی پزشک اشاره می‌شود.

موضوع جالب دیگر که در این بررسی به آن برخوردیم، حضور افراد با تحصیلات دبیرستان، راهنمایی و حتی دبستان در مجالس کشورهای مورد بررسی است. برای مثال آقای MÜRSEL ALBAN، نماینده مجلس ترکیه که تحصیلات دبیرستان دارد و پس از آن اقدام به تاسیس شرکت خود کرده است. و یا نمونه دیگر آقای Sıdık Taş که مدتی فوتبالیست بوده، صرفا تحصیلات ابتدایی دارد و اکنون نماینده مجلس است!

ترجمه انگلیسی خبری درباره معرفی MÜRSEL ALBAN نماینده مجلس ترکیه

ترجمه انگلیسی متن خبری در معرفی Sıdık Taş نماینده مجلس ترکیه

مسئله جالب دیگری که مشاهده شد، مربوط به ژاپن است. میان اکثر نمایندگان، بیان سوابق سیاسی، تجربیات کاری، گرایش‌ها و حوزه‌های علاقه‌مندی ارجحیت بیشتری نسبت به بیان جزئیات تحصیلات دارد! به عنوان مثال آقای ANAMI Yoichi، با سابقه سه دوره نمایندگی در مجلس ژاپن:

سوابق آقای ANAMI Yoichi نماینده مجلس ژاپن.

جمع بندی

مقصود ما در این گزارش، بررسی میزان مدرک‌گرایی برای مناصب سیاسی – و به طور خاص مجلس – در سایر کشورها بود. همان‌طور که ملاحظه شد، به نظر می‌رسد سیاسیون در دنیا بیان سابقه عملکرد، گرایش‌های فکری و البته ابراز صریح نگرش‌های حزبی و سیاسی را برای معرفی خود به افکار عمومی در اولویت بالاتری می‌بینند. رسانه‌ها نیز با تمرکز بر این موارد نسبت به بازتاب اخبار و رفتار صاحبان منصب می‌پردازند.

در سوی دیگر، بخشی از تقصیر این عطش به مدرک در نگاه جامعه به مسئله تحصیل است. «دکترا» در دنیا، مختص افرادی است که مایلند مسیر آکادمیک علم را طی کنند (همان جابه جا کردن مرزهای علم خودمان!) در حالی که به علت سهل الوصول بودن مدرک، «دکتر» در جامعه به جای یک جایگاه علمی تخصصی، تبدیل به یک لقب جذاب و پرستیژساز شده است.

در زمینه تحصیلات مطلوب برای نمایندگان مجلس نیز دیدیم که بالاتفاق در هر سه کشور مورد بررسی فارغ‌التحصیلان رشته حقوق اولویت بالاتری در کسب کرسی‌های مجلس داشتند. امری که احتمالا کیفیت قانون گذاری را ارتقا بخشد، چرا که قاطبه نمایندگان با مفهوم قانون و زیر و بم آن آشنایی دارند.

البته نباید این را نادیده گرفت که مجلس به نوعی «عصاره ملت» است، و نمی‌توان الزامی برای یکسان بودن تخصص‌ها تعیین کرد و در سوی دیگر اساسا شاید لازم باشد از همه حوزه‌ها – و البته همه اقشار – افرادی برای تصمیم‌گیری در امور کشور حضور داشته باشند. اما موضوع تخصص زمانی خطرناک می‌شود که مدارک تحصیلی فرد به حوزه فعالیت و مسئولیت وی هیچ ارتباطی نداشته باشد. (البته به فرض اینکه همان مدارک بی‌ربط واقعا بار علمی و آموزشی داشته باشند!) مسئله‌ای که البته در رده‌های پایین جامعه نیز قابل مشاهده است – و احتمالا باید ریشه آن را در سیستم معیوب هدایت تحصیلی یافت – اما حضور افراد غیرمتخصص در سمت‌های حساس تصمیم‌گیری و قانون‌گذاری، مثل مجلس، دردناک‌تر است. لذا در ادامه این پرونده به سراغ بررسی رشته تحصیلی و سوابق کاری نمایندگان کمیسیون‌های تخصصی مجلس ایران می‌رویم تا ببینیم حضور آنها در کمیسیون مذکور چقدر توجیه دارد!

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا